Obowiązkowe badania ścieków z przydomowych oczyszczalni – wymagania prawne i częstotliwość
Obowiązkowe badania ścieków z przydomowych oczyszczalni służą weryfikacji, czy instalacja spełnia wymagania dotyczące jakości odprowadzanych ścieków. Zakres obowiązków zależy między innymi od lokalizacji oczyszczalni, sposobu odprowadzania ścieków oraz warunków eksploatacji. Nie każda instalacja podlega identycznym zasadom kontroli. Warto więc wiedzieć, kiedy konieczne jest wykonanie analiz laboratoryjnych, jakie parametry należy oznaczyć i jak interpretować uzyskane wyniki.
Obowiązkowe badania ścieków z przydomowych oczyszczalni – przepisy
Podstawą prawną jest ustawa Prawo wodne oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r., określające warunki wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Przepisy regulują dopuszczalne poziomy zanieczyszczeń oraz zasady kontroli jakości ścieków, jednak nie oznacza to jednakowego obowiązku badań dla każdej instalacji domowej.
W przypadku zwykłego korzystania z wód, obejmującego odprowadzanie do 5 m3 ścieków dziennie na potrzeby własnego gospodarstwa, co do zasady nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne na samo odprowadzanie. Osobne wymagania mogą dotyczyć urządzeń służących do odprowadzania ścieków.
Jak często należy badać ścieki z oczyszczalni przydomowych?
Odpowiedź na pytanie, jak często należy badać ścieki z oczyszczalni przydomowych, wymaga ustalenia statusu prawnego instalacji. Rozporządzenie z 2019 r. przewiduje dla oczyszczalni o RLM poniżej 2000 co najmniej cztery próbki w roku, a po uzyskaniu zgodnych wyników – dwie w kolejnym roku. Niezgodność wyników oznacza powrót do czterech próbek.
Nie należy jednak automatycznie utożsamiać tych zasad z bezwarunkowym obowiązkiem wykonywania czterech badań rocznie przez każdego właściciela przydomowej oczyszczalni. Częstotliwość kontroli trzeba ustalić z uwzględnieniem sposobu korzystania z wód, rodzaju instalacji i ewentualnych decyzji administracyjnych.
Jakie parametry ścieków podlegają kontroli?
Ocena skuteczności oczyszczania opiera się na wskaźnikach określających ilość zanieczyszczeń pozostałych w ściekach. W laboratorium Interlabo dostępne są badania fizykochemiczne ścieków, których zakres można dopasować do wymagań dotyczących konkretnej instalacji.
Najczęściej analizowane parametry obejmują:
- BZT5 – biochemiczne zapotrzebowanie na tlen,
- ChZT – chemiczne zapotrzebowanie na tlen,
- zawiesinę ogólną – ilość nierozpuszczonych cząstek,
- azot ogólny – zawartość związków azotu,
- fosfor ogólny – stężenie związków fosforu.
Nie każdy parametr jest wymagany w każdej sytuacji. Zakres analiz wynika z właściwych przepisów i warunków odprowadzania ścieków. Wyniki pozwalają również ocenić sprawność biologicznych procesów oczyszczania.
Wymagania dla oczyszczalni na obszarze aglomeracji i poza nią
Lokalizacja instalacji ma istotne znaczenie dla wymaganych parametrów ścieków. Poza aglomeracją, przy wprowadzaniu ścieków z własnego gospodarstwa do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód, wymagane jest między innymi ograniczenie BZT5 o minimum 20% i zawiesiny ogólnej o minimum 50%.
Na obszarze aglomeracji obowiązują natomiast wymagania jakościowe zależne od jej równoważnej liczby mieszkańców (RLM). Nie można więc stosować jednego zestawu wartości granicznych do wszystkich przydomowych oczyszczalni. Analizując jakość wody z przydomowej oczyszczalni ścieków, należy również uwzględnić właściwe parametry ścieków oczyszczonych i warunki ich odprowadzania.
Jak prawidłowo pobrać próbkę ścieków do badania?
Wiarygodność analizy zależy od prawidłowego pobrania i zabezpieczenia materiału. Próbka powinna reprezentować rzeczywistą jakość ścieków odprowadzanych z instalacji. Miejsce jej pobrania należy ustalić na podstawie konstrukcji oczyszczalni oraz celu badania.
W przypadku analiz wykonywanych na potrzeby kontroli zgodności z przepisami należy przestrzegać wymaganej metody poboru, w tym zasad dotyczących próbek średnich dobowych, jeżeli mają zastosowanie. Samodzielne pobranie pojedynczej próbki nie zawsze wystarcza do urzędowego potwierdzenia zgodności.
Przed zleceniem badania warto uzgodnić z laboratorium zakres oznaczeń, sposób poboru oraz wymagania dotyczące transportu i przechowywania materiału.
Kontrola osadów i dokumentacja eksploatacyjna
Prawidłowa eksploatacja oczyszczalni obejmuje również regularne usuwanie osadów gromadzących się w osadniku. Częstotliwość opróżniania powinna odpowiadać instrukcji producenta i lokalnym wymaganiom. Właściciel musi posiadać odpowiednią umowę na odbiór nieczystości oraz dokumenty potwierdzające wykonanie usługi.
Odrębną usługą jest badanie osadów ściekowych, wykorzystywane między innymi do oceny ich składu i możliwości zagospodarowania. Nie należy jednak mylić obowiązku wywozu osadu z obowiązkiem jego laboratoryjnego badania. Gminy kontrolują dokumentację dotyczącą opróżniania osadników, a kontrole te przeprowadzane są co najmniej raz na dwa lata.
Co zrobić, gdy wyniki badań przekraczają dopuszczalne wartości?
Przekroczenie dopuszczalnych parametrów może świadczyć o nieprawidłowym przebiegu oczyszczania. Przyczyną bywa przeciążenie hydrauliczne instalacji, nadmierna ilość osadu, niewłaściwe napowietrzanie lub dopływ substancji zakłócających procesy biologiczne.
Po otrzymaniu niekorzystnego wyniku należy sprawdzić warunki eksploatacji oraz porównać oznaczone wartości z właściwymi wymaganiami prawnymi. Samo przekroczenie jednego wskaźnika nie pozwala jeszcze ustalić przyczyny nieskutecznego oczyszczania.
Po usunięciu nieprawidłowości warto ponownie wykonać analizę laboratoryjną. W instalacjach objętych obowiązkowym monitoringiem należy także przestrzegać zasad postępowania wynikających z odpowiednich przepisów i decyzji administracyjnych.
Podsumowanie
Obowiązkowe badania ścieków z przydomowych oczyszczalni zależą od rodzaju instalacji, lokalizacji i sposobu odprowadzania ścieków. Regularna kontrola parametrów pozwala ocenić skuteczność oczyszczania oraz wcześnie wykryć nieprawidłowości.
Chcesz sprawdzić jakość ścieków odprowadzanych z oczyszczalni? Skontaktuj się z laboratorium Interlabo. Dobierzemy odpowiedni zakres badań i przeprowadzimy analizy, które pomogą Ci ocenić działanie instalacji oraz spełnienie właściwych wymagań.